Co to są nasady kominowe ?

 

Jakie przepisy regulują stosowanie nasad kominowych?

 

PN-89/B-10425 – „Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze”

- pkt.3.3.2.3. Przewody wentylacyjne należy prowadzić od wlotu do wylotu komina. W kominach powinny być wykonane boczne otwory wylotowe. Dopuszcza się wykonywanie górnych otworów wylotowych, pod warunkiem stosowania nasad blaszanych nad wylotem.

- pkt. 3.3.13. Wyloty przewodów należy wyprowadzać ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed zadmuchiwaniem. … W rejonie występowania silnych wiatrów, np. halnych, należy instalować na wylotach przewodów nasady kominowe. Na pozostałych terenach zaleca się instalowanie nasad kominowych przy usytuowaniu komina obok elementów  budynku stanowiącego przeszkodę (zasłonę).  

DZ.U. 75 poz. 690 z 12 kwietnia 2002 „Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”.

§ 142.

Przewody kominowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu.

Wymaganie ust. 1 uznaje się za spełnione, jeżeli wyloty przewodów kominowych zostaną wyprowadzone ponad dach w sposób określony Polską  Normą dla kominów murowanych.

Dopuszcza się wyprowadzenie przewodów spalinowych od urządzeń gazowych z zamkniętą komorą spalania bezpośrednio przez ściany zewnętrzne budynków, przy zachowaniu warunków określonych w §175.

 

§ 143.

1. W budynkach usytuowanych w II i III strefie obciążenia wiatrem, określonych Polskimi Normami, należy stosować na przewodach dymowych i spalinowych nasady kominowe zabezpieczające przez odwróceniem ciągu , przy zachowaniu §146 ust. 1

2. Nasady kominowe, o których mowa w ust. 1 należy również stosować na innych obszarach, jeżeli wymagają tego  położenie budynków i lokalne warunki topograficzne

3. Wymagania ust. 1 i 1 nie dotyczą palenisk i komór spalania z mechanicznym pobudzeniem odpływu spalin.

§146  

1. Wyloty przewodów kominowych powinny być dostępne do czyszczenia i okresowej kontroli z uwzględnieniem przepisów  §308.

 

Kiedy stosować nasady ?

Zaburzenia ciągu kominowego są często konsekwencją lokalnych warunków atmosferycznych, od których zależy przepływ powietrza wokół budynku. Wiatr, mimo, że jest czynnikiem sprzyjającym ciągowi kominowemu, w pewnych warunkach powoduje uporczywe zawiewanie do przewodów wentylacyjnych i spalinowych.

Oprócz terenów, gdzie stosowanie nasad jest obowiązkowe (zgodnie z Rozporządzeniem z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie),  warto umieszczać je również:

  •       na obszarach, gdzie występują silne wiatry o zmiennych kierunkach
  •       na kominach w sąsiedztwie których znajdują się wysokie drzewa
  •       na kominach usytuowanych poniżej na połaci dachu
  •       na kominach o małych długościach
  •       na kominach o małych przekrojach

Jak dzielą się nasady?

  •          stałe
  •          samonastawne
  •          obrotowe

Nasady stałe wykorzystują energię kinetyczną wiatru do wytworzenia podciśnienia w przewodzie kominowym, nie zmieniają swego położenia w stosunku do wiejącego wiatru.

Nasady stałe bazują, niezależnie od swej konstrukcji, na zjawisku fizycznym jakim jest pojawienie się podciśnienia po stronie zawietrznej przesłony opływanej przez wiatr.

Ich zalety to:

- prostota,

- niezawodna konstrukcja

- niska cena,

wady to:

– uzależnienie od kierunku wiejącego wiatru

- niska wydajność.

Nasady posiadające części ruchome tj. nasady samonastawne i obrotowe, wykorzystują energię wiatru w sposób dynamiczny, który wprawia je w ruch obrotowy (nasady Turbowent i Tulipan) albo ustawia w kierunku wiejącego wiatru (nasady Rotowent, Dragon).

Zaletami tych nasad są wysokie parametry wydajnościowe, estetyczny wygląd, duża niezależność od siły i kierunku wiatru, wadą natomiast – wyższa cena.

Jaką nasadę zastosować?

Każdy budynek posiada różne przewody kominowe: wentylacyjne, spalinowe jak i dymowe. Przeznaczenie poszczególnych przewodów stawia różne wymagania ich zakończeniom (nasadom).

Oczywiście największe wymagania mają przewody odprowadzające spaliny z pieców węglowych i kominków – wiąże się to z agresywnym środowiskiem spalin oraz ich bardzo wysoką temperaturą, także na wylocie z komina.

Nasady przeznaczone na zakończenia tych przewodów muszą być wykonane z materiałów odpornych na destrukcyjne działanie tychże czynników (stale kwasoodporne) i nie mogą tracić swoich właściwości w trakcie eksploatacji, pod wpływem temperatury, czy sadzy.

Także spaliny odprowadzane z pieców gazowych (zwłaszcza tych nowoczesnych – bardzo oszczędnych, gdzie temperatura spalin jest bardzo niska) stawiają wysokie wymagania nasadzie, zarówno od strony materiałów, jak i układów obrotowych, które muszą być odporne na kwaśnie środowisko pracy.

Zastosowanie poszczególnych nasad rozpatrzymy właśnie w kontekście przewodów na jakich mają być montowane:

Przewody wentylacyjne:

W przypadku zakańczania przewodów wentylacyjnych nasadą możemy decydować się na najtańsze warianty wykonania (nasady aluminiowe, czy ocynkowane), nasady nie będą bowiem narażone na działanie kwaśnych skroplin czy wysokich temperatur (choć jest to niekiedy zgubne założenie, gdy wyloty przewodów spalinowych są w pobliżu).

Do zastosowań w wentylacji polecamy:

  1.     Turbowent – nasada obrotowa wykorzystująca dynamicznie siłę wiatru do wytworzenia podciśnienia w przewodzie kominowym, łożyskowana tocznie, bardzo cicha o bardzo małej bezwładności i znakomitych parametrach wydajnościowych.
  2.     Tulipan -  nasada obrotowa, działająca na tej samej zasadzie co Turbowent, skonstruowana w sposób umożliwiający montowanie jej na przewodach w bardzo niewielkiej odległości od siebie (np. pustaki typu P).
  3.     Turbowent Hybrydowy – nasada stanowiąca połączenie wentylatora mechanicznego i nasady – obrotowej.
  4.     Rotowent i inne nasady samonastawne.
  5.     Nasady stałe – CAGI, typu H, daszki.  

Przewody spalinowe – odprowadzające spaliny z kotłów gazowych i olejowych:

Wymagania stawiane nasadom są tutaj już znacznie większe, środowisko spalin jest kwaśne, co wymusza zastosowanie odpowiednich materiałów, chodzi tutaj przede wszystkim o stale kwasoodporne - chromoniklowe. Jest to konieczne zwłaszcza, gdy używamy nowoczesnych wydajnych i oszczędnych kotłów, których temperatura spalin jest niewysoka, co powoduje znaczne wykraplanie pary ze spalin.

Do tych zastosowań polecamy:

  1.     Turbowent i Tulipan w wersji z blachy nierdzewnej.
  2.     Rotowent Dragon  -  nasada samonastawna, której specjalny kształt umożliwia ustawianie się w kierunku wiejącego wiatru. Osłania przewody kominowe od wiatru, odstrasza ptaki, a wykorzystując zjawisko eżektorowe, w znacznym stopniu zwiększa ciąg kominowy.
  3.     Nasady stałe – w wersjach wykonania z blachy nierdzewnej

Przewody dymowe - z kotłów na paliwo stałe (węgiel) i z kominków

Jest to zdecydowanie najbardziej wymagające środowisko pracy nasad, gdyż produkty spalania paliw stałych są bardzo destrukcyjne. Dodatkowo temperatura, jaka jest osiągana w procesie spalania jest bardzo wysoka (do 700 OC), co powoduje, że przy krótkich kominach niejednokrotnie spaliny uzyskują podobne wartości na wylocie z komina.

Występuje tu też problem sadzy oblepiającej przewody i doloty nasad (przewody dymowe muszą być przez to często czyszczone i kontrolowane – patrz niżej).

Sytuacja pogarsza się jeszcze bardziej, gdy paliwo używane do palenia nie jest najwyższej jakości (dotyczy to zwłaszcza kominków i palenia mokrym, często zażywiczonym drewnem) lub gdy kominek jest miejscem utylizacji śmieci, starych mebli itp.

Na zakończenia przewodów dymowych możemy zastosować:

  1.     Nasada Dragon -  nasada samonastawna, działająca na identycznej zasadzie jak Rotowent, lecz posiadająca układ łożyskowania tocznego, wyprowadzony poza czaszę nasady, w ten sposób ryzyko zablokowania układu obrotowego na skutek zbyt wysokiej temperatury czy osadzania sadzy jest minimalne. Nasada wytrzymuje temperatury dochodzące do 1000 oC, a może ciągle pracować w temperaturze spalin 500 oC.
  2.     Nasada TWISTER – jej zaletą jest prosta, przez to bardzo niezawodna konstrukcja i niska cena

 UWAGA!

 W ofercie  nie ma nasad odpornych na działanie substancji bedących produktem spalania modyfikowanego paliwa stałego na bazie węgla  -  tzw. ekogroszku.

Jakie są zagrożenia spowodowane niewłaściwym zakończeniem przewodów kominowych oraz złym doborem nasad ?

Niezastosowanie żadnej lub zamontowanie niewłaściwej nasady na kominie skutkuje nie tylko problemami z uzyskaniem właściwego ciągu kominowego.

Brak zakończenia przewodu kominowego w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków dla zaistnienia wentylacji grawitacyjnej może uniemożliwić prawidłową wymianę powietrza w pomieszczeniu lub spowodować powstanie ciągu wstecznego.

Brak właściwej wentylacji w dłuższej perspektywie powoduje powstanie uczucia dyskomfortu oraz zwiększone zagrożenie wystąpienia pleśni (zwiększona wilgotność).

 

Powstawanie ciągu wstecznego może rodzić dużo poważniejsze zagrożenia, brak właściwej wentylacji nawiewnej (często spotykany po wymianie stolarki okiennej na szczelną) może spowodować, iż przewody wentylacji wywiewnej będą funkcjonowały jako nawiew. Istnieje ryzyko, że cofnąć mogą się również spaliny, co w przypadku wciąż bardzo popularnych w Polsce grzejników łazienkowych bez zabezpieczeń na wypadek cofnięcia się spalin – może doprowadzić do tragedii.

Zagrożenie to jeszcze bardziej się uwydatnia, gdy w budynku znajduje się kominek – którego zapotrzebowanie na powietrze jest bardzo duże. W takim przypadku powinniśmy, oprócz zastosowania odpowiedniej nasady zwrócić uwagę na zapewnienie właściwego nawiewu powietrza do kominka (najlepiej własnym kanałem nawiewnym bezpośrednio pod kominek)

 

Właściwy dobór nasady sprowadza się do wyboru odpowiedniego typu nasady do konkretnego przewodu kominowego, inne nasady stosuje się na zakończenie przewodów spalinowych, inne dla wentylacji.

Chodzi tu głównie o rodzaj nasad (np. nasad Turbowent nie stosuje się na przewody dymowe, łopatki nasady są ustawione blisko siebie co rodziło by, przy niewłaściwej konserwacji ryzyko zatkania się sadzą), a także materiał z którego są one wykonane.

Nasady na przewody spalinowe powinny być wykonane z blachy nierdzewnej, która zagwarantuje długowieczność i odporność na szkodliwe wydzieliny powstające w procesie spalania.

Nasada wykonana z blachy ocynkowanej zamontowane na kominie dymowym nie wytrzyma dłużej niż 1 sezon grzewczy, po czym ulegnie przepaleniu lub przerdzewieje – co z kolei spowoduje, że zamiast wspomagać ciąg kominowy może blokować wywiew spalin.

Jakie są zasady montażu nasad ?

Montaż musi być dokonany przez fachowca, choć nie jest to sprawa zbyt skomplikowana (ułożenie nasady na kominie i przykręcenie jej wkrętami lub montaż na rurze przy użyciu blachowkrętów), montaż wiąże się jednak z koniecznością pracy na wysokościach, co wymaga uprawnień i doświadczenia.

Nasada, zwłaszcza posiadająca części ruchome, musi być dokładnie wypoziomowana oraz przytwierdzona na stałe, konieczne jest też odpowiednie uszczelnienie połączeń.

Nasada dla prawidłowej pracy musi być odpowiednio wyeksponowana na wiatr (konieczne jest niekiedy przedłużanie kominów), co dokładnie opisuje prawo budowlane. 

Niewątpliwie znajomość prawa budowlanego jest nieodzowna, jest wiele zasad, których trzeba przestrzegać– nie wolno na przykład zmniejszać przekroju poprzecznego wylotów przewodów kominowych (nie można więc montować nasady Ø150 na przewód Ø200 mm), nie jest dozwolone łączenie przewodów spalinowych i wentylacyjnych pod jedną nasadą zbiorczą itp.

W jaki sposób konserwować nasady ?

Zgodnie z Dz.U. Nr 92 pozycja. 460 z dnia 03.11.1992 roku, który reguluje miedzy innymi zasady użytkowania oraz konserwacji urządzeń grzewczych i kominowych, zaleca się przegląd nasady przez uprawnionych kominiarzy, inspekcję wizualną, sprawdzenie oporów obrotów czaszy lub turbiny poprzez jej obrót ręką oraz oczyszczenie z nalotów stałych a także przesmarowanie części obrotowych jeżeli tego wymagają.

W  myśl powyższych przepisów: 

  1.    Konserwacja - czyszczenie przewodów kominowych powinno być dokonywane przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje - czeladnika kominiarskiego. W budynkach mieszkalnych obowiązuje następująca częstotliwość czyszczeń:
  •          przewody od palenisk opalanych paliwem stałym - 4 razy w roku;
  •          przewody od palenisk opalanych paliwem gazowym i płynnych - 2 razy w roku,
  •          przewody wentylacyjne - 1 raz w roku.
  1.      Kontrole okresowe sprawności technicznej dokonywane przez osobę posiadają kwalifikacje mistrza kominiarskiego - 1 raz w roku.

W celu umożliwienia działań konserwacyjnych – uprawniony kominiarz musi mieć swobodny dostęp do przewodu kominowego, nie może więc być mowy o każdorazowym demontażu nasady.

Dlatego też w myśl nowych przepisów budowlanych wszystkie nasady muszą się otwierać lub w inny sposób umożliwić dostęp do otworu przewodu kominowego.

 

Wymagania prawne po wejściu do Unii Europejskiej

Od 1 maja 2004 wszystkie wyroby, takie jak przewody kominowe, kominy, czy wreszcie nasady kominowe, czy też wentylatory, muszą posiadać znak dopuszczający je do obrotu na rynku wewnątrzunijnym – znak CE, nadawany przez producenta danego wyrobu na podstawie badań zgodności z normą (a jest norma unijna dla nasad kominowych) i wewnatrzzakładowej kontroli produkcji.

Znakowanie CE nakłada na producenta odpowiedzialność za wyrób, jego działanie i bezpieczeństwo użytkowania, oczywiście jeśli wyrób został zastosowany zgodnie z przeznaczeniem i jest prawidłowo konserwowany.

Bezwzględnie należy sprawdzać oznakowania na pudełkach nasad i w instrukcjach obsługi (każda nasada musi ją mieć! ).